Aan een cafétafel speelt iemand de eerste noten op viool. De fluitist wacht een rondje en valt dan in. Even later verandert het wijsje, terwijl iedereen op dezelfde tel blijft spelen. Op je eerste Ierse sessie hoor je misschien pas achteraf dat de groep alweer aan een nieuwe melodie toe is. Die overgangen maken het leuk om van dichtbij te luisteren. Op een podium of thuis met een koptelefoon valt je weer iets anders op: een stem, een ritme of de kleine verschillen tussen twee uitvoeringen van hetzelfde stuk.
Aan tafel hoor je hoe een sessie werkt
Een goede opname laat horen hoe de spelers op elkaar reageren. Wie online iets zoekt voor de avond, vindt naast concertopnamen ook ander vermaak, zoals het online casino nyxbets. Voor een eerste indruk van de muziek werkt een ononderbroken sessieopname goed. Luister wie begint en wanneer een tweede muzikant meespeelt. Blijf ook bij het einde luisteren: soms kondigt één speler het slot aan met een kleine beweging die je in een korte clip niet zou opmerken.
Een tune is een instrumentale melodie. Spelen muzikanten er een paar zonder pauze achter elkaar, dan hoor je een set. Probeer met je voet het ritme te volgen. Bij sommige overgangen blijft de beweging hetzelfde en wisselen alleen de noten; bij andere verandert ook het ritme. Een gezongen verhaal vraagt om een ander soort aandacht. Onderstaande voorbeelden helpen je te horen welk detail een uitvoering draagt.
| Vorm | Wat je hoort | Luister eens naar |
|---|---|---|
| Jig in 6/8 | Een ritme dat veert | Twee pulsen, elk verdeeld in drie |
| Reel | Een gelijkmatige beweging | De vaste puls onder de snelle noten |
| Slow air | Een langzame instrumentale melodie | Noten die iets langer blijven hangen |
| Ballade | Een gezongen verhaal | Hoe de zanger een vers laat eindigen |
Wat Ierse bands met een melodie doen
Leg een instrumentaal stuk van Altan naast een lied van de Brabantse folkband Cairn o’ Mhor. Bij Altan kun je de viool als uitgangspunt nemen: hoor je hoe de strijkstok bepaalde noten naar voren haalt? Volg bij het lied de stem en merk op wanneer de begeleiding ruimte laat voor de tekst. De vergelijking helpt je kiezen wat je vaker wilt horen. Misschien houd je vooral van een stevig ritme, of luister je liever naar het verhaal van een zanger.
Kies bij een herhaling eens een ander instrument om te volgen. Eerst hoor je bijvoorbeeld de viool; de volgende ronde richt je je op de gitaar. Zo merk je wat er met de melodie gebeurt als de begeleiding van akkoord wisselt of even wegvalt. Welke taak een instrument krijgt, hangt af van de groep en het nummer. De tabel geeft je vier manieren om te beginnen met luisteren.
| Instrument | Mogelijke rol | Goed hoorbaar bij |
|---|---|---|
| Viool | Draagt de melodie | Een kort accent van de strijkstok |
| Tinwhistle | Speelt een heldere melodielijn | Hoge noten boven de begeleiding |
| Gitaar | Begeleidt met akkoorden | Een akkoordwisseling bij een herhaling |
| Bodhrán | Geeft ritmische accenten | Afwisseling tussen lage en hoge slagen |
Ierse muziek in Nederland vinden
Bedenk eerst waar je wilt luisteren: dicht bij de muzikanten in een café, buiten op een folkfestival of op een stoel in een zaal. Dan kun je gerichter zoeken naar Ierse muziek in Nederland. Op de locatiepagina van de Schijndelse Ierse Sessie krijg je een indruk van zo’n plaatselijke bijeenkomst. Controleer datum en aanvang bij de organisator zelf. Een oude aankondiging kan nog lang opduiken als je op de naam van een café of band zoekt.
- Zoek op ‘Ierse sessie’ en je woonplaats voor informele bijeenkomsten.
- Probeer ‘folk’ en de naam van een podium in de buurt.
- Gebruik ‘Irish traditional music’ als een agenda ook Engelstalige berichten plaatst.
- Zoek op de naam van een band als je weet welke klank je graag hoort.
- Kijk naar ‘luisterconcert’ als je vooral in alle rust wilt luisteren.
Bij een open sessie kun je vragen of je mag meespelen. Laat je instrument gerust thuis als je de groep nog niet kent. Aan tafel ontdek je welk tempo de spelers prettig vinden en welke deunen terugkomen. Wil je de volgende keer aansluiten, vraag dan hoe de groep nieuwe spelers ontvangt. Soms helpt het als je alvast een bekende melodie oefent die je tijdens je eerste bezoek hoorde.
Bij een eerste sessie hoef je niets te herkennen. Als je merkt wanneer de groep samen van melodie wisselt, heb je al iets nieuws gehoord.
Een concert kiezen dat bij je past
Bij een concert volg je een groep langer dan aan een sessietafel, waar verschillende muzikanten een deun kunnen inzetten. In een kleine zaal zie je hoe de spelers naar elkaar kijken. Buiten op een festival hoor je de muziek samen met het geroezemoes en de reacties van het publiek. Twijfel je tussen twee optredens? Lees de aankondiging van de zaal en vergelijk de opzet van beide avonden. Let daarbij op deze punten.
- Kijk of het programma vooral liederen of instrumentale stukken noemt.
- Controleer of de zaal zitplaatsen heeft als je rustig wilt luisteren.
- Luister naar een volledig nummer uit een liveopname.
- Bekijk of de band zelf speelt of deel uitmaakt van een groter programma.
- Controleer bij de zaal hoe laat de muziek begint.
Luister ook naar een langzaam stuk als de band daar een opname van heeft. In zo’n nummer hoor je beter hoeveel ruimte de spelers elkaar geven. Misschien trekt een arrangement met weinig begeleiding je aan, terwijl je bij een snelle reel juist graag alle instrumenten tegelijk hoort. Als de band beide kanten laat horen, weet je beter welke afwisseling je tijdens het optreden kunt verwachten.
Rustige Ierse muziek voor thuis
Zoek voor rustige Ierse muziek eens naar een slow air of een solo op traditionele Ierse harp. Zet één opname op en laat die uitspelen. Bij een fluitsolo hoor je waar de speler ademhaalt. Bij een harp kun je volgen hoe lang een snaar blijft klinken. Als je graag naar woorden luistert, probeer dan een ballade met weinig begeleiding. De stem draagt het verhaal; zelfs een korte stilte tussen twee regels kan veranderen hoe de volgende zin klinkt.
Zet dezelfde langzame melodie nog eens op en volg de stiltes. Dan hoor je hoeveel een speler met een paar noten kan zeggen.
Kies een klank die je nieuwsgierig maakt en begin daarmee. Dat kan een viool zijn die een hele tafel laat meespelen, of een zanger die met één regel een zaal stil krijgt. Onthoud één wijsje of noteer de titel als je die te weten komt. Hoor je het later terug bij andere muzikanten, luister dan wat zij met het ritme en de stiltes doen. Zo leer je dezelfde melodie opnieuw kennen.
